Zasiłek macierzyński u przedsiębiorcy

w Rozliczenia ZUS
Spis treści

1.Informacje dotyczące zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym przyznawanym w określonej sytuacji na określonych przepisach prawa pracy (art. 184 Kodeksu Pracy). Zasiłek otrzymuje osoba ubezpieczona (przedsiębiorca), która w okresie opłacania ubezpieczenia chorobowego (składka dobrowolna)

  • urodziła dziecko,
  • przyjęła dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia,
  • przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego.

Zasiłek macierzyński dla przedsiębiorcy przyznawany jest na takich samych zasadach jak w przypadku osób pracujących na umowie o pracę. Okres maksymalny na jaki można pobierać świadczenie wynosi 52 tygodnie (20 tygodni trwa urlop macierzyński i 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego art. 180 Kp.), w przypadku urodzenia jednego dziecko. W sytuacji urodzenia lub adopcji więcej niż jednego dziecka, okres świadczenia wydłuża się nawet do 71 tygodni.

Z urlopu macierzyńskiego można skorzystać nawet 6 tygodni przed porodem. Okres urlopu wykorzystany przed narodzinami wlicza się do okresu za jaki można pobierać świadczenie.

za okres odpowiadający okresowi okres wypłaty osoba uprawniona
urlopu macierzyńskiego
  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie
  • 33 tygodnie w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie
  • co najmniej pierwsze 14 tygodni zasiłku wykorzystuje matka dziecka
  • pozostałą część (odpowiednio: do 6, 17, 19, 21 lub 23 tygodni) może wykorzystać ojciec dziecka
  • w tym samym czasie z zasiłku może korzystać tylko jedno z uprawnionych rodziców
urlopu rodzicielskiego
  • do 32 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie
  • do 34 tygodni – w przypadku urodzenia dwóch i więcej dzieci przy jednym porodzie
  • rodzice mogą podzielić się okresem zasiłku, przy czym każdy powinien wykorzystać część obejmującą wielokrotność pełnych tygodni, nie mniej niż 8 tygodni
  • rodzice mogą korzystać z zasiłku w tym samym czasie
urlopu ojcowskiego
(nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia)
  • 2 tygodnie
  • ojciec wychowujący dziecko

Kobieta prowadząca działalność gospodarczą, opłacająca dobrowolną składkę chorobową, uzyskuje zasiłek macierzyński. Wysokość zasiłku jest uzależniona od kwoty opłacanych składek oraz czasu przez jaki osoba prowadząca działalność podlega pod ubezpieczenie chorobowe. Zgodnie z powyższym najwyższe świadczenie pieniężne otrzyma przedsiębiorca, który opłacał podwyższone składki za okres 12 miesięcy przed porodem. W przypadku skrócenia tego czasu, zasiłek zostanie obniżony proporcjonalnie o ilość miesięcy, za które składka chorobowa nie była odprowadzana.

Więcej informacji na temat sposobu wyliczenia zasiłku macierzyńskiego znajdziesz tutaj.

1.1 Wysokość zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru przysługuje za okres wypłaty odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego oraz okresu na warunkach urlopu macierzyńskiego. W przypadku urlopu rodzicielskiego za pierwsze 6 lub 8 tygodni stanowi 100% podstawy wymiaru składek oraz 60% za pozostały okres.

Jeżeli natomiast przedsiębiorca zadeklaruje wykorzystanie 52 tygodni urlopowych bez przerwy (najpierw urlop macierzyński, potem urlop rodzicielski) otrzyma 80% za cały ten czas. Na zgłoszenie tego faktu, przedsiębiorca ma 21 dni od dnia porodu.

1.2. Zmiana podstawy zasiłku macierzyńskiego – konfiguracja w serwisie

Prowadząca działalność ma możliwość podniesienia podstawy składek społecznych. Podstawy składki ZUS nie można zmieniać jednak dowolnie, co roku zmienia się górny limit wartości do jakiej można podwyższyć podstawę. Wartość maksymalnej podstawy jaką można ustalić dla składki chorobowej w danym roku kalendarzowym znajduje się tutaj.

Pamiętaj!
W przypadku zmiany Podstawy wymiaru na wyższą niż obowiązująca dla wybranego Planu opłacania składek, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników powinien co miesiąc wysyłać deklarację ZUS DRA. W takiej sytuacji mimo, że deklaracje nie będą się różnić, obowiązkiem jest comiesięczna wysyłka deklaracji rozliczeniowych.

1.2.1 Zmiana podstawy zasiłku macierzyńskiego – Pełny ZUS

W celu zmiany podstawy składek społecznych należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS na dole strony następnie, wybrać opcję edytuj w celu zmiany podstawy składek społecznych. W górnej części konfiguracji Deklaracje ZUS DRA, należy w wierszu Plan Opłacania składek ZUS, pozostawić zaznaczoną opcję Duży ZUS. W części Dodatkowe informacje, zaznaczyć opcję Żadne z powyższych w przypadku jeżeli przedsiębiorca nie jest zatrudniony na umowę o pracę lub opłaca składki z innej działalności gospodarczej.

W sytuacji kiedy przedsiębiorca opłaca ZUS w pełnej wysokości, w zakładce Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności będą oznaczone opcje:

  • Ubezpieczenie zdrowotne,
  • Ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) w kolumnie Podstawa wymiaru, należy wybrać własna kolejno uzupełniając kwotę, od której ma być naliczona składka
  • Ubezpieczenie chorobowe,
  • Fundusz Pracy – oznaczany kiedy podstawa opłacania składek społecznych tytułem prowadzonej działalności gospodarczej przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia (w 2019 r. – 2250 zł brutto).



1.2.2 Zmiana podstawy zasiłku macierzyńskiego – ZUS Preferencyjny – powyżej minimalnego wynagrodzenia

W celu zmiany podstawy składek społecznych należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS na dole strony następnie, wybrać opcję edytuj w celu zmiany podstawy składek społecznych. W przypadku kiedy przedsiębiorca, zamierza podnieść podstawę wymiaru składek powyżej minimalnego wynagrodzenia (w roku 2019 – 2250zł), aby serwis pozwolił na oznaczenie Fundusz Pracy jako składki obowiązkowej należy w górnej części konfiguracji Deklaracji ZUS DRA w wierszu Plan opłacania składek ZUS wybrać opcję Duży ZUS.

W części Dodatkowe informacje zaznaczyć opcję Żadne z powyższych w przypadku jeżeli przedsiębiorca nie jest zatrudniony na umowę o pracę lub opłaca składki z innej działalności gospodarczej.

Następnie w wierszu Kod tytułu Ubezpieczenia zmienić kod podstawowy z 051000 na 057000. Podczas zmiany kodu serwis poprosi o potwierdzenie zmiany kodu ubezpieczenia. W tym wypadku naciskamy zatwierdź mimo to. Tylko takie działanie da możliwość oznaczenia składki na Fundusz Pracy, która kiedy postawa składek przekracza minimalne wynagrodzenie krajowe, powinna być opłacana przez przedsiębiorcę.



W sytuacji kiedy przedsiębiorca opłaca ZUS w pełnej wysokości, w zakładce Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności będą oznaczone opcje:

  • Ubezpieczenie zdrowotne,
  • Ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) w kolumnie Podstawa wymiaru, należy wybrać własna kolejno uzupełniając kwotę, od której ma być naliczona składka
  • Ubezpieczenie chorobowe,
  • Fundusz Pracy – oznaczany kiedy podstawa opłacania składek społecznych tytułem prowadzonej działalności gospodarczej przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia (w 2019 r. – 2250 zł brutto).



1.2.3 Zmiana podstawy zasiłku macierzyńskiego – ZUS Preferencyjny – poniżej minimalnego wynagrodzenia

W celu zmiany podstawy składek społecznych należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS na dole strony następnie, wybrać opcję edytuj w celu zmiany podstawy składek społecznych.

W górnej części konfiguracji Deklaracji ZUS DRA należy w wierszu Plan opłacania składek ZUS pozostawić zaznaczoną opcję Mały ZUS.

W części Dodatkowe informacje zaznaczyć opcję Żadne z powyższych w przypadku jeżeli przedsiębiorca nie jest zatrudniony na umowę o pracę lub opłaca składki z innej działalności gospodarczej.

W sytuacji kiedy przedsiębiorca opłaca ZUS w pełnej wysokości, w zakładce Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności będą oznaczone opcje:

  • Ubezpieczenie zdrowotne,
  • Ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) w kolumnie Podstawa wymiaru, należy wybrać własna kolejno uzupełniając kwotę, od której ma być naliczona składka
  • Ubezpieczenie chorobowe,
  • Fundusz Pracy – oznaczany kiedy podstawa opłacania składek społecznych tytułem prowadzonej działalności gospodarczej przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia (w 2019 r. – 2250 zł brutto).



1.3. Umowa o pracę z minimalnym wynagrodzeniem krajowym – konfiguracja w serwisie

Osoba, która prowadzi działalność gospodarczą i równocześnie jest zatrudniona na umowę o pracę z co najmniej minimalnym wynagrodzeniem (w 2019 r. – 2250 zł brutto) z tytułu prowadzenia działalności opłaca jedynie składkę zdrowotną.

W tej sytuacji przedsiębiorca może tytułem prowadzonej działalności opłacać dobrowolnie w ramach składek społecznych jedynie składki emerytalną i rentową. Nie ma możliwości opłacania składki chorobowej, której odprowadzanie daje możliwość i stanowi podstawę do otrzymania zasiłku z ZUS (art. 6 ust. 1, art. 13 i art. 9 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).

W tej sytuacji nawet, kiedy kobieta ciężarna zdecyduje się na opłacanie składek społecznych z tytułu działalności, zasiłek macierzyński wypłacany jej będzie jedynie z tytułu umowy o pracę.

W takim przypadku, aby poprawnie dokonać konfiguracji konta należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS następnie u dołu strony wybrać opcję edytuj, kolejno w części Dodatkowe informacje zaznaczyć checkbox Jestem zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej 2 250,00 zł brutto.

W części Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności pozostanie oznaczone jedynie Ubezpieczenie zdrowotne.



1.4. Umowa o pracę na część etatu wynagrodzenie niższe niż minimalne – konfiguracja w serwisie

W przypadku przedsiębiorcy, którego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę jest niższe niż minimalne wynagrodzenie (w 2019 r. – 2250 zł brutto) tj. przedsiębiorcy zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności staje się obowiązkowe.

W tej sytuacji przedsiębiorca, może tytułem prowadzonej działalności opłacać dobrowolnie w ramach składek społecznych – składkę chorobową. Kiedy kobieta ciężarna zdecyduje się na opłacanie dobrowolnej składki chorobowej, zasiłek macierzyński wypłacany jej będzie i z umowy o pracę i z prowadzonej działalności.

W takim przypadku, aby poprawnie dokonać konfiguracji konta należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS następnie u dołu strony wybrać opcję edytuj, kolejno w części Dodatkowe informacje powinna pozostać automatycznie zaznaczona opcja Żadne z powyższych.

W części Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności w sytuacji kiedy przedsiębiorca z działalności zarejestrował się do dobrowolnej składki chorobowej będą oznaczone opcje:

  • Ubezpieczenie zdrowotne,
  • Ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe),
  • Ubezpieczenie chorobowe,
  • Fundusz Pracy – oznaczany kiedy podstawa opłacania składek społecznych tytułem prowadzonej działalności gospodarczej przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia (w 2019 r. – 2250 zł brutto).



1.5. Świadczenie rodzicielskie – kiedy brak dobrowolnej składki chorobowej

W sytuacji, kiedy przedsiębiorcy nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego, mogą ubiegać się o tzw. świadczenie rodzicielskie, do którego uprawnieni są przede wszystkim bezrobotni, studenci, rolnicy, a także wykonujący pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Nie jest ono uzależnione od kryterium dochodowego i wynosi 1000 zł. Świadczenie to nie podlega opodatkowaniu, oskładkowaniu ani innym obciążeniom. W sytuacji kiedy jednemu z rodziców przysługuje zasiłek macierzyński, drugi rodzic nie może ubiegać się o świadczenie rodzicielskie.

Więcej informacji na ten temat tutaj.

1.6. Prowadzenie działalności a zasiłek macierzyński

Przedsiębiorcy na urlopie macierzyńskim lub innym na jego prawach, mogą równolegle prowadzić działalność gospodarczą bez utraty prawa do zasiłku (art. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Oznacza to, że mogą wystawiać faktury, uzyskiwać przychody.

Warto natomiast pamiętać, że w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego, przedsiębiorca opłaca jedynie składkę zdrowotną wykazywaną na deklaracji ZUS DRA. W przypadku kiedy nic się nie zmienia w stosunku do poprzedniego miesiąca, nie ma konieczności jej comiesięcznego składania. W sytuacji kiedy przedsiębiorca zdecyduje się zawiesić działalność gospodarczą w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego, wówczas nie opłaca żadnych składek za pełen miesiąc zawieszenia.

Pamiętaj!
Przedsiębiorca nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego, urlopu okolicznościowego, urlopu bezpłatnego. Osoba prowadząca działalność nie może również skorzystać z urlopu wypoczynkowego.

1.7. Dokumenty składane do ZUS

Aby uzyskać zasiłek macierzyński, przedsiębiorca powinien złożyć w ZUS następujące dokumenty:

  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopię potwierdzoną ze zgodnością z oryginałem przez płatnika składek albo przez ZUS,
  • wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego. Wniosek powinien zawierać informację czy przedsiębiorca zamierza korzystać z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego czy jedynie z macierzyńskiego. Dodatkowo powinien zawierać adnotację dotyczącą wymiaru tych urlopów oraz wskazywać datę rozpoczęcia. W tym wniosku należy również wskazać na jakich zasadach będzie pobierany zasiłek przez przedsiębiorcę (100% i 60% czy 80%),
  • formularz ZUS Z-3b, czyli zaświadczenie płatnika składek zawierające informacje określone w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego.

Istnieje możliwość wygenerowania formularza Z-3b za pomocą serwisu ifirma.pl. Po wystawieniu zaświadczenia ZUS Z-3b należy je wydrukować z serwisu, a następnie podpisać i uzupełnić datę wypełnienia. Gotowe zaświadczenie należy dostarczyć do ZUS osobiście lub pocztą.

Więcej informacji w jaki sposób wypełnić zaświadczenie jest dostępne tutaj.

ZUS ma 30 dni na rozpatrzenie podania o zasiłek macierzyński. Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzone pozytywnie, ZUS nie przesyła żadnych informacji o wydanej decyzji, tylko wypłaca zasiłek na podany przez przedsiębiorcę na druku ZUS Z-3b numer konta.

Należy przy tym pamiętać, że przedsiębiorca jako płatnik składek jest zobowiązany poinformować ZUS o okolicznościach mających wpływ na prawo i wysokość zasiłku.

Po otrzymaniu zasiłku z ZUS, przedsiębiorca w pierwszej kolejności powinien wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych na druku ZUS ZWUA, następnie dokonać rejestracji jako pobierający zasiłek macierzyński na druku ZUS ZZA. Przedsiębiorca osiągający zasiłek powyżej kwoty 1000 zł brutto będzie na zasiłku opłacał jedynie składkę zdrowotną. W przypadku zasiłku poniżej 1000 zł brutto przedsiębiorca nie opłaca żadnych składek za okres przysługującego zasiłku.

Przedsiębiorca jest zobligowany w ciągu 7 dni (od daty dnia porodu) do dokonania powyższych formalności. W przypadku przekroczenia terminu należy dokonać zmiany jak najszybciej.

Więcej na temat wypełnienia druku w serwisie znajdziesz w pkt. 5.3

Uwaga!
W przypadku, jeżeli zasiłek macierzyński zacznie obowiązywać w trakcie miesiąca, należy pamiętać o wyliczeniu proporcjonalnie składek społecznych oraz FP za dni, w których przedsiębiorca nie przebywał jeszcze na zasiłku macierzyńskim. Szczegółowo opisane zostało to w pkt. 2.1.

Zmieniając formę opłacania składek (kiedy przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników) należy pamiętać o konieczności złożenia deklaracji ZUS DRA, za miesiąc w którym zmiana nastąpiła, jak i za kolejny pełny miesiąc, w którym:

  • zostanie opłacona tylko składka zdrowotna,
  • bądź przedsiębiorca nie będzie opłacał żadnych składek.

1.8. Przywileje ojca dziecka

W sytuacji kiedy matka dziecka zrzeka się części urlopu macierzyńskiego, przepisy prawa pracy dopuszczają możliwość jego dalszego wykorzystania ojcu dziecka. Warunek, który musi spełnić ojciec dziecka to obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe, które umożliwia pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Należy jednak pamiętać, że matka dziecka jest zobligowana do wykorzystania minimum 14 tygodni zasiłku, by dalszą jego część mogła przekazać ojcu dziecka na jego wniosek.

Wniosek o skrócenie zasiłku macierzyńskiego, należy złożyć do ZUS nie później niż w terminie 7 dni od daty, kiedy przedsiębiorca chce zrezygnować z urlopu. Dodatkowo przedsiębiorca do wniosku dołącza również:

  • zaświadczenie pracodawcy ojca dziecka, o okresie zasiłku który został mu udzielony – jeżeli ojciec dziecka jest zatrudniony u innego pracodawcy,
  • oświadczenie o dacie przerwania działalności gospodarczej i możliwości zaopiekowania się dzieckiem – w przypadku kiedy taką działalność prowadzi,
  • zaświadczenie wystawione przez płatnika składek o dacie zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej w przypadku, jeżeli ojciec dziecka podlega pod inne ubezpieczenia niż te wspomniane powyżej np. umowa zlecenie.

2. Generowanie deklaracji ZUS

Przedsiębiorca, który nabył prawo do zasiłku, ma możliwość pomniejszyć podstawę do opłacania składek społecznych i FP. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest niepodzielna i nie ulega proporcjonalnemu obniżeniu.

W większości przypadków ZUS stoi na stanowisku, aby przedsiębiorca wstrzymał się ze zmniejszaniem podstawy składek na ubezpieczenie społeczne, do czasu wypłaty przez ZUS przysługującemu mu zasiłku. Płatnik ma wówczas pewność, że ZUS nie odrzucił wniosku o przyznanie zasiłku macierzyńskiego. Stanowisko takie jest dużo bezpieczniejsze i nie naraża przedsiębiorcy na ewentualne straty.

Oczywiście nie jest błędem pomniejszenie składek przed otrzymaniem zasiłku z ZUS, w sytuacji kiedy przedsiębiorca ma pewność i gwarancję co do przyznania zasiłku. Decyzja pozostaje po stronie przedsiębiorcy, która droga jest dla niego odpowiedniejsza.

Kiedy przedsiębiorca przebywa na zasiłku macierzyńskim i nie zatrudnia pracowników jego obowiązkiem jest wygenerowanie jedynie deklaracji ZUS DRA, w której zostanie odnotowany okres przebywania na zasiłku.

UWAGA!
Na deklaracji ZUS DRA (w przypadku braku pracowników) lub ZUS RZA (w przypadku zatrudniania pracowników), przedsiębiorca otrzymujący zasiłek od podstawy preferencyjnego ZUS zostanie wykazany na deklaracjach ze składkami zerowymi oraz wprowadzoną podstawą wymiaru składki zdrowotnej. Taki stan rzeczy opisuje, że przedsiębiorca w tym wypadku zwolniony jest z opłacania składki zdrowotnej tytułem prowadzenia działalności gospodarczej podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego poniżej 1000 zł.



2.1. Przejście na zasiłek macierzyński w trakcie miesiąca – proporcjonalne wyliczanie składek

W sytuacji kiedy przejście na zasiłek macierzyński nastąpi w trakcie miesiąca i w okresie poprzedzającym zasiłek przedsiębiorca nie przebywał na zwolnieniu chorobowym, należy za ten miesiąc pomniejszyć składkę społeczną oraz FP proporcjonalnie. W tym celu należy ustawić miesiąc księgowy, w którym przedsiębiorca przeszedł na zasiłek macierzyński. Następnie należy przejść do zakładki Deklaracje → Deklaracje, kolejno wybrać ikonę ZUS. Po wyświetleniu się informacji o składkach należy wybrać opcję edytuj.



Kolejno należy wybrać opcję dodaj pozycję.



Następnie jako Typ przerwy wskazać choroba i podać w Okresie przerwy dzienne daty od dnia rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego do końca miesiąca.



Po zatwierdzeniu zmian, serwis proporcjonalnie zmniejszy składki społeczne oraz składkę na Fundusz Pracy jeżeli jest opłacana. Ponowne zatwierdzenie spowoduje wygenerowanie raportu ZUS.



2.2. Przejście na zasiłek macierzyński w trakcie miesiąca – przejście z zasiłku chorobowego na zasiłek macierzyński

W przypadku kiedy przedsiębiorca nabył prawo do zasiłku macierzyńskiego w trakcie miesiąca, bezpośrednio po zasiłku chorobowym, w pierwszej kolejności należy poprawnie wygenerować za ten miesiąc deklarację ZUS.

W tym celu należy ustawić miesiąc księgowy, w którym przedsiębiorca przeszedł na zasiłek macierzyński.

Przykład 1.
Pani Joanna od 2015r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. 14.01.2019r. urodziła dziecko. Od 01.01.2019r. do 13.01.2019r. Pani Joanna przebywała na L4 w związku z ciążą. Zasiłek macierzyński przysługuje Pani Joannie od 14.01.2019r.

Aby wprowadzić zasiłek i chorobowy i macierzyński należy przejść do zakładki Deklaracje → Deklaracje kolejno wybrać ikonę ZUS. Po wyświetleniu się informacji o składkach należy wybrać opcję edytuj.

Po wyświetleniu się informacji o składkach należy wybrać opcję edytuj.



Kolejno należy dwukrotnie wybrać opcję dodaj pozycję celem uzupełnienia okresu zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego.



Następnie jako Typ przerwy wskazać choroba i podać w Okresie przerwy dzienne daty od dnia rozpoczęcia zasiłku chorobowego oraz macierzyńskiego.

Dla wskazanego przykładu należy wprowadzić daty od 01.01.2019 do 13.01.2018 oraz od 14.01.2018 do 31.01.2019. Jako typ przerwy należy każdorazowo wybrać chorobę, kolejno wybrać opcję zatwierdź.



2.3. Przejście na zasiłek macierzyński w pierwszym dniu miesiąca – kontynuacja zasiłku w kolejnych miesiącach

W sytuacji kiedy przedsiębiorca przebywa na zasiłku macierzyńskim, deklaracje ZUS należy generować w ten sam sposób co miesiąc.

Aby wprowadzić zasiłek i chorobowy i macierzyński należy przejść do zakładki Deklaracje → Deklaracje kolejno wybrać ikonę ZUS. Po wyświetleniu się informacji o składkach należy wybrać opcję edytuj.



Kolejno należy wybrać opcję dodaj pozycję celem uzupełnienia okresu zasiłku macierzyńskiego.



Następnie jako Typ przerwy wskazać choroba i podać w Okresie przerwy dzienne daty z miesiąca, w którym przedsiębiorca przebywa na zasiłku, a następnie zatwierdzić.



3. Zasiłek macierzyński w przypadku zatrudniania pracowników – komplet deklaracji ZUS DRA, RCA, RZA, RSA

W przypadku kiedy pracodawca zatrudnia co najmniej jednego pracownika konieczne jest wygenerowanie deklaracji ZUS DRA wraz z załącznikami RCA, RZA, RSA. Dokument ZUS RSA jest raportem imiennym o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek za osoby ubezpieczone. Osobami ubezpieczonymi są pracownicy oraz przedsiębiorca.

W raporcie wykazywane są okresy przerwy w opłacaniu składek, okres zasiłków przedsiębiorcy oraz zestawienie wypłaconych świadczeń lub wynagrodzeń za czas absencji zawodowej pracowników.

Po wprowadzeniu okresu trwania zasiłku macierzyńskiego wg instrukcji podanej w części 2. Generowanie deklaracji ZUS w deklaracji, należy wprowadzić zmiany w deklaracji ZUS RSA. Dodane do deklaracji przerwy wykazywane są bowiem na formularzu RSA jako zasiłek chorobowy z kodem 313.



W tym celu w zakładce Deklaracje → Deklaracje w kolumnie RSA należy wybrać numer deklaracji, którą należy poprawić, dla Przykładu 1 będzie to 01/2019. Kolejno należy wybrać opcję edytuj i dołu strony.



Na deklaracji ZUS RSA należy wyszukać okres przerwy z wykazanym błędnym kodem dla okresu macierzyńskiego wykazanym jako 313. Prawidłowe kody dla zasiłku macierzyńskiego kody to:

  • 311 – podstawowy urlop macierzyński,
  • 319 – urlop rodzicielski.

Dla Przykładu 1 błędny jest drugi okres przerwy – czyli dotyczący zasiłku macierzyńskiego 14.01.2019-31.01.2019. W celu poprawy w polu 02 Kod świadczenie przerwy należy wpisać kod 311. Kolejno na dole strony wybrać zatwierdź celem zapisania zmian.



Kolejno w kolumnie DRA należy wybrać numer odpowiedniej deklaracji, która ma zostać wysłana do ZUS (dla wskazanego przykładu 01/2019), na dole strony należy wybrać opcję przekaż do podpisu komplet deklaracji. Opcja ta spowoduje przekazanie kompletu deklaracji do podpisu.

Więcej na temat wysyłki deklaracji w serwisie ifirm.pl znajduje się tutaj.

4. Konfiguracja składek ZUS

Aby serwis naliczył prawidłowo składki podczas przebywania na urlopie macierzyńskim należy wprowadzić właściwe ustawienia.

Zmiany ustawień należy dokonać po wygenerowaniu deklaracji ZUS za miesiąc, w którym przedsiębiorca przeszedł w trakcie miesiąca na zasiłek macierzyński. W sytuacji przejścia na zasiłek macierzyński w pierwszym dniu miesiąca, zmiany dokonuje się po wygenerowaniu deklaracji poprzedzającej wskazany miesiąc.

W tym celu należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS następnie u dołu strony wybrać opcję edytuj. Kolejno w części Dodatkowe informacje należy zaznaczyć opcję Pobieram zasiłek macierzyński. Następnie należy uzupełnić wiersze:

  • Kwota zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywana jest miesięczna wartość otrzymywanego zasiłku – omawiana kwota jest kwotą netto otrzymanego zasiłku,
  • Okres przyznanego prawa do zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywany jest pełen okres przyznanego zasiłku macierzyńskiego oraz rodzicielskiego.



Ważne jest, aby przedsiębiorca posiadał wiedzę na temat kwoty jaką będzie pobierał z tytułu zasiłku macierzyńskiego. W przypadku kiedy przedsiębiorca przechodząc na zasiłek macierzyński przebywał na ZUS-ie preferencyjnym tj. odprowadzał składki od 30% wysokości minimalnego wynagrodzenia (2 250 zł – rok 2018), jego zasiłek macierzyński nie powinien przekroczyć kwoty 1000 zł. Jeżeli natomiast przedsiębiorca opłacał składki od wyższej podstawy, lub podlegał pod duży ZUS, zasiłek prawdopodobnie będzie wyższy od kwoty 1000 zł.

Ważne!
Jeżeli miesięczna wysokość zasiłku macierzyńskiego pomniejszona o zaliczkę na podatek dochodowy jest niższa niż 1000 zł, czyli niższa od świadczenia rodzicielskiego, (pkt 1.5. Świadczenie rodzicielskie – kiedy brak dobrowolnej składki chorobowej), wówczas zasiłek podwyższany jest do 1000 zł.

4.1. Kwota zasiłku macierzyńskiego poniżej 1000 zł netto

W przypadku, kiedy zasiłek nie przekracza kwoty 1000 zł, przedsiębiorca przez pełny miesiąc trwania zasiłku macierzyńskiego jest zwolniony z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Kiedy osoba prowadząca działalność gospodarczą nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego w trakcie miesiąca, zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstało prawo do zasiłku macierzyńskiego (art. 79 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

W celu dokonania ustawień należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS następnie u dołu strony wybrać opcję edytuj. Kolejno w części Dodatkowe informacje należy zaznaczyć opcję Pobieram zasiłek macierzyński. Następnie należy uzupełnić wiersze:

  • Kwota zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywana jest miesięczna wartość otrzymywanego zasiłku – omawiana kwota jest kwotą netto otrzymanego zasiłku,
  • Okres przyznanego prawa do zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywany jest pełen okres przyznanego zasiłku macierzyńskiego oraz rodzicielskiego.

Po uzupełnieniu wiersza Kwota zasiłku macierzyńskiego wartością do 1000 zł łącznie w części Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności nie będzie oznaczona żadna składka.

W takiej sytuacji kod tytułu ubezpieczenia przedsiębiorcy zmieni się na:

  • 0580 – tj. kod osoby prowadzącej działalność opłacającej tzw. preferencyjny ZUS, której zasiłek macierzyński nie przekracza kwoty 1000 zł
Uwaga!
Wskazana sytuacja dotyczy jedynie przedsiębiorców, którzy przechodząc na zasiłek byli zarejestrowani do preferencyjnego ZUS-u i nie dokonywali podwyższenia podstawy opłacanych składek ZUS.

4.2. Kwota zasiłku macierzyńskiego powyżej 1000 zł netto

W przypadku kiedy zasiłek macierzyński przekracza kwotę 1000 zł przedsiębiorca opłaca jedynie składkę zdrowotną.

W celu dokonania ustawień należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS następnie u dołu strony wybrać opcję edytuj. Kolejno w części Dodatkowe informacje należy zaznaczyć opcję Pobieram zasiłek macierzyński. Następnie należy uzupełnić wiersze:

  • Kwota zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywana jest miesięczna wartość otrzymywanego zasiłku – omawiana kwota jest kwotą netto otrzymanego zasiłku,
  • Okres przyznanego prawa do zasiłku macierzyńskiego, gdzie wskazywany jest pełen okres przyznanego zasiłku macierzyńskiego oraz rodzicielskiego.

Po uzupełnieniu wiersza Kwota zasiłku macierzyńskiego wartością powyżej 1000 zł tj. od 1001 zł wzwyż w części Wybierz składki ZUS, które mają być opłacane z tytułu prowadzenia działalności składka zdrowotna zostanie oznaczona jako obowiązkowa. W przypadku oznaczenie pozostałych składek należy je odznaczyć.

Uwaga!
Wskazana sytuacja dotyczy przedsiębiorców, którzy przechodząc na zasiłek byli zarejestrowani do preferencyjnego ZUS-u i podwyższali podstawę opłacanych składek ZUS oraz przedsiębiorców na pełnym tzw. dużym ZUS-ie.

Kod tytułu ubezpieczenia przedsiębiorcy powinien być ustawiony jako

  • 0570 – tj. kod osoby prowadzącej działalność opłacającej tzw. preferencyjny ZUS, której zasiłek macierzyński przekracza kwotę 1000 zł,
  • 0510 – tj. kod osoby prowadzącej działalność opłacającej tzw. duży ZUS/pełny ZUS, której zasiłek macierzyński przekracza kwotę 1000 zł.

Przedsiębiorca zarejestrowany do preferencyjnego ZUS, który podwyższył podstawę wymiaru składek oraz przedsiębiorca na pełnym ZUS otrzymuje zasiłek powyżej kwoty 1000 zł w ustawieniach powinien mieć oznaczony w wierszu Plan opłacania składek ZUS Duży ZUS. Co było dokładnie wyjaśnione w pkt. 1.2. Takie ustawienie powoduje, iż podczas konfiguracji zasiłku macierzyńskiego naliczany jest Fundusz Pracy co nie jest w tej sytuacji prawidłowe, gdyż na macierzyńskim przedsiębiorca w tej sytuacji opłaca jedynie składkę zdrowotną.

W celu poprawnego ustawienia składek, które będą opłacane w tym przypadku z prowadzonej działalności należy dodatkowo w części Dodatkowe informacje zaznaczyć checkbox Jestem zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej 2 250,00 zł brutto. Spowoduje to, że składki na Fundusz Pracy nie będą ujmowane jako składki obowiązkowe.

Ponadto przedsiębiorca dokonując ustawień przed zatwierdzeniem powinien zweryfikować czy w części Kod tytułu ubezpieczenia pokazuje się prawidłowy kod ubezpieczenia do jakiego jest zarejestrowany.

5. Deklaracje zgłoszeniowe przedsiębiorcy

5.1. Kod ubezpieczenia a deklaracje zgłoszeniowe – ZUS Preferencyjny

W przypadku kiedy przedsiębiorca opłaca ZUS na zasadach preferencji, kwota świadczenia macierzyńskiego wynosić będzie 1000 zł. Ponadto, przedsiębiorcy pobierający zasiłek macierzyński w wysokości nieprzekraczającej kwoty 1000 zł są zwolnieni są z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

UWAGA!
W sytuacji kiedy zasiłek macierzyński nabywa się w trakcie trwania miesiąca, zwolnienie z opłacenia składki zdrowotnej, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstało prawo do otrzymania zasiłku. Przedsiębiorca korzystający z omawianej preferencji, powinien być zgłoszony w ZUS z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia.

Przykład 2.
Pani Kamila prowadzi działalność gospodarczą. Obecnie opłaca ZUS na zasadach preferencyjnych, dlatego też jest zgłoszona do ZUS z kodem ubezpieczenia 057000. W dniu 15 stycznia 2019 r. urodziła dziecko, czyli od tego dnia przysługuje jej zasiłek macierzyński w wysokości 1000 zł (kwota została podwyższona do kwoty świadczenia rodzicielskiego).

Od daty dnia porody, Pani Kamila nie podlega ubezpieczeniom społecznym, ale nadal objęta jest ubezpieczeniem zdrowotnym. Dopiero od pierwszego dnia miesiąca będzie jej przysługiwało zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej.

Oznacza to, że:

  1. z dniem 15 stycznia należy wyrejestrować się ze wszystkich ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA z kodem 057000,
  2. z dniem 15 stycznia zarejestrować się jedynie do składki zdrowotnej na druku ZUS ZZA z kodem 057000,
  3. z dniem 1 luty wyrejestrować się ze składki zdrowotnej na druku ZUS ZWUA z kodem 0570,
  4. z dniem 1 luty zarejestrować się na druku ZUS ZZA z kodem tytułu 058000.

Przedsiębiorca, który otrzymuje zasiłek powyżej 1000 zł, a jest zarejestrowany do preferencyjnego ZUS, wyrejestrowania ze wszystkich składek oraz rejestracji do składki zdrowotnej dokonuje z kodem 057000.

5.2. Kod ubezpieczenia a deklaracje zgłoszeniowe – Pełny ZUS

W przypadku opłacania pełnego ZUS-u sprawa jest o tyle prosta, że nie ma konieczności zmiany kodu ubezpieczenia, kod to 051000.

Aby poprawnie dokonać zmian w systemie ifIrma.pl, podczas generowania deklaracji ZUS należy skrupulatnie pilnować kodów ubezpieczenia w konfiguracji serwisu. W celu zweryfikowania poprawność kodu należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → ZUS.

5.3. Wysyłka deklaracji zgłoszeniowych ZWUA, ZZA

W sytuacji kiedy wysyłane są do ZUS druki ZWUA, ZZA należy każdorazowo przed wygenerowaniem druku weryfikować poprawność kodu dla ZUS w zakładce Pulpit → Konfiguracja → ZUS w części Kod tytułu ubezpieczenia upewniając się, iż kod jest poprawny. W przypadku kiedy kod jest niewłaściwy należy go zmienić. Po wybraniu na dole strony edytuj należy uzupełnić prawidłowy kod kolejno wpisując prawidłowy kod oraz zatwierdzając dokonane zmiany. Dopiero kiedy kod jest ustawiony prawidłowo można przejść do generowania deklaracji zgłoszeniowych.

Aby zgłosić zmianę modelu opłacanych składek należy przejść do zakładki Pulpit → Konfiguracja → Deklaracje zgłoszeniowe ZUS i w części Deklaracje zgłoszeniowe Imię i Nazwisko Właściciela wybrać opcję wygeneruj ZWUA.

Następnie w oknie, które się pojawi, w Typ deklaracji należy wybrać opcję zgłoszenie a jako przyczynę wyrejestrowania – Inną przyczynę wyrejestrowania. Wpisujemy datę, zgodną z przejściem na zasiłek macierzyński.

Po uzupełnieniu danych wybieramy opcję przekaż do podpisu i zatwierdzamy komunikat z zapytaniem, czy potwierdzamy chęć wysyłki.

UWAGA!
Zalecane jest aby pomiędzy przekazaniem do wysyłki deklaracji ZUS ZWUA a ZUS ZZA, zachować minimum jednodniową przerwę. Jest to istotne aby do ZUS deklaracje trafiły w poprawnej kolejności, czyli najpierw dokument wyrejestrowujący przedsiębiorcę ze składek, a następnie rejestrujący go jedynie do składki zdrowotnej. Jest to rozwiązanie, które jest bezpieczniejsze i daje pewność prawidłowego przetworzenia deklaracji przez ZUS.

Deklaracja ZUS ZZA powinna zostać przekazana do wysyłki następnego dnia po uzyskaniu w zakładce Deklaracje → e-Deklaracje ZUS przy deklaracji ZWUA statusu Przesyłka przyjęta do ZUS.

Kolejnym krokiem jest wysłanie deklaracji zgłoszeniowej – generujemy ją w tej samej zakładce (Pulpit → Konfiguracja → Deklaracje zgłoszeniowe ZUS) Deklaracje zgłoszeniowe, wybierając opcję wygeneruj ZZA.

Jako Typ deklaracji, również wybieramy zgłoszenie i wprowadzamy datę powstania obowiązku ubezpieczenia – taką jaką wprowadziliśmy w poprzedniej deklaracji ZUS ZWUA – datę przejścia na zasiłek macierzyński. Następnie wybieramy opcję Przekaż do podpisu (również w tym przypadku zatwierdzamy pojawiający się komunikat tak jak w przypadku deklaracji ZUS ZWUA).

Ciekawostka!
Jeżeli przedsiębiorcza mama podejmie decyzję o zawieszeniu działalności na rzecz opieki nad dzieckiem, przy założeniu, że prowadzenie działalności i opłacanie składek z tego tytułu trwało co najmniej 6 miesięcy, składki na ubezpieczenie społeczne będą opłacane za nią z budżetu Państwa.


Autor: Agnieszka Sołtys – ifirma.pl

Czy ten artykuł był pomocny?

Powiązane artykuły

ifirma.pl program do księgowania - tablet biuro@2xDzielimy się wiedzą nie tylko na bloguifirma.pl program do księgowania - tablet biuro@2x

Ponad 30 porad księgowych

POBIERZ E-BOOKI